Πρόγραμμα Μελίνα

Το Πρόγραμμα «ΜΕΛΙΝΑ – Εκπαίδευση και Πολιτισμός» είναι ένα πιλοτικό πρόγραμμα των Υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού που αναφέρεται στην προώθηση των τεχνών και του πολιτισμού μέσα στο σχολείο αλλά και στις δυνατότητες συνολικής αναβάθμισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας με τη δημιουργική συμβολή των τεχνών και της καλλιτεχνικής έκφρασης.

Φιλοσοφία

  • Αρχικά, στην περίοδο 1995-2001, εφαρμόστηκε σε 92 Δημοτικά σχολεία διάσπαρτα σε όλη την ελληνική επικράτεια και σε δύο επί πλέον Δημοτικά σχολεία της Κύπρου.
  • Ήδη από το 2001 εφαρμόζεται πειραματικά το μοντέλο γενίκευσης του προγράμματος στο οποίο συμμετέχουν όλα τα Δημοτικά σχολεία της πόλης των Χανίων σε συνεργασία με τους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η εφαρμογή αυτή ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2004.

Για την προώθηση των στόχων του, το πρόγραμμα κυρίως παρεμβαίνει επιμορφώνοντας τους δασκάλους σε θέματα τέχνης και πολιτισμού και προσφέροντας εκπαιδευτικό υλικό ως στήριξη των δραστηριοτήτων που οι δάσκαλοι αυτοί επιχειρούν μέσα στις τάξεις τους. Λειτουργούν πέντε εργαστήρια τεχνών με τα εξής αντικείμενα:

  • εικαστικά
  • μουσική
  • χορός-κίνηση
  • θέατρο
  • οπτικοακουστική έκφραση.

Στην πορεία του προγράμματος, πέρα από τα μαθήματα των τεχνών, η ανάγκη στήριξης των γνωστικών μαθημάτων του ισχύοντος αναλυτικού προγράμματος στην Α΄ βάθμια εκπαίδευση (γλώσσα, μαθηματικά, μελέτη περιβάλλοντος, ιστορία και γεωγραφία) με προτάσεις διδακτικής μεθοδολογίας που αναφέρονται στον πολιτισμό και παρέχουν αισθητική αγωγή, οδήγησαν στη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού που περιλαμβάνει περισσότερους από 350 τίτλους ειδικών εντύπων και άλλου συνοδευτικού υλικού. Το υλικό αυτό, προς το παρόν, χρησιμοποιείται μόνον στα παραπάνω Δημοτικά σχολεία που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Κάθε εκπαιδευτικό υλικό προβλέπει ένα συγκεκριμένο ρόλο για το δάσκαλο που θα το χρησιμοποιήσει. Κατά συνέπεια, η μελέτη-αξιολόγηση κάθε προτεινόμενου εκπαιδευτικού υλικού δεν πρέπει να περιορίζεται στο περιεχόμενό του, την ποιότητα των γνώσεών του, την αναγνωσιμότητά του, την επάρκεια λειτουργικών ασκήσεων, τον πλούτο των εποπτικών του βοηθημάτων κ.λπ., αλλά κατ' αρχήν να εξετάζει το ρόλο του δασκάλου που το προτεινόμενο υλικό προβλέπει και επιβάλλει μέσα στην τάξη.

Μια πρώτη και σχεδόν κυρίαρχη αντίληψη εκπαιδευτικού υλικού, θέλει τον δάσκαλο χειριστή και διεκπεραιωτή μιας προκαθορισμένης διαδικασίας. Είναι η αντίληψη του ολοκληρωμένου μαθήματος - «κονσέρβα», το οποίο, με άλλοθι το «παιδοκεντρικό μάθημα» (το μάθημα δηλαδή που, κατά τις προθέσεις αυτής της αντίληψης, απευθύνεται κατευθείαν στα παιδιά), έχει ήδη προεπιλέξει όλα τα στοιχεία της διδακτικής μεθοδολογίας, ώστε να προκύψει όχι ένα μέσον για καλύτερο παιδοκεντρικό μάθημα αλλά αυτό το ίδιο το μάθημα· ένα «τέλειο» μάθημα συσκευασμένο σε κασέτα ή ηλεκτρονικό λογισμικό. Ένα τέτοιο εκπαιδευτικό υλικό έχει προεπιλέξει τα εισαγωγικά ερωτήματα, τον τρόπο αφόρμησης, τον τρόπο παρουσίασης κάθε θέματος, το είδος και την έκταση του προφορικού λόγου που συνοδεύει την παρουσίαση και βέβαια την ίδια τη δομή του μαθήματος.
Ο δάσκαλος παρίσταται ως χειριστής του μέσου και ο ρόλος του (στα «θεωρητικά» τουλάχιστον κείμενα αυτής της αντίληψης) χαρακτηρίζεται ως ρόλος «συντονιστή» και διευκολυντή της ανάπτυξης κριτικού πνεύματος. Τώρα, σε ποιο βαθμό μια έτοιμη κασέτα (με οπτική παρουσίαση και ηχητικό σχολιασμό που εστιάζει και υπογραμμίζει, με κινούμενες γραφικές παραστάσεις που αυτοεξηγούνται κ.λπ.) επιτρέπουν την κριτική παρέμβαση του δασκάλου, είναι ένα θέμα που δεν έχει έντιμα απαντηθεί. Φυσικά ο δάσκαλος μπορεί να χρησιμοποιεί αποσπάσματα του υλικού μόνον, αλλά τότε η αντίφαση μεταξύ αρχικών προθέσεων και χρήσης είναι προφανής. Μερικές φορές, η ελευθερία που παρέχει στο μαθητή η μη γραμμική πλοήγηση κάποιου υλικού εκλαμβάνεται  ως δυνατότητα ανοιχτών επιλογών και για τον εκπαιδευτικό. Όμως ο τρόπος πλοήγησης ενός προετοιμασμένου υλικού δεν συνεπάγεται απαραίτητα την ενεργό συμμετοχή η παρέμβαση του εκπαιδευτικού στη διαδικασία πλοήγησης. Επίσης η ελευθερία πλοήγησης σε ένα δεδομένο υλικό δεν αναιρεί τη χειραγώγηση της διδακτικής διαδικασίας σε ένα απαραβίαστο πλαίσιο μερικών προκατασκευασμένων διαδρομών.

Βέβαια ένα παιδαγωγικά σύγχρονο εκπαιδευτικό λογισμικό μπορεί να σχεδιαστεί με διαφορετική αντίληψη για τον προβλεπόμενο ρόλο του δασκάλου μέσα στην τάξη. Στο Πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ πιστεύουμε ότι ένα σωστά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό υλικό βοηθά και παρακινεί το δάσκαλο να είναι πιο αποτελεσματικός παρέχοντάς του προτάσεις για τη δομή του μαθήματος, προτάσεις για δραστηριότητες, παιδαγωγικές υποδείξεις και σχέδια εργασίας (με μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό καθοδήγησης) αλλά και επιλεγμένο συνοδευτικό υλικό όπως εικόνες, ήχους, κείμενα και μικροαντικείμενα που μπορούν να δώσουν «ζωή» στο μάθημα χωρίς να απαιτηθεί προσωπικός χρόνος του δασκάλου για την αναζήτησή τους. Αυτή η αντίληψη εκπαιδευτικού υλικού βασίζεται στη θεμελιώδη επιλογή ότι ο δάσκαλος είναι ο κύριος αποδέκτης του εκπαιδευτικού υλικού. Αυτός θα αποφασίσει ποιες προτάσεις θα υιοθετήσει και ποιες όχι, ποια συνοδευτικά βοηθήματα θα αξιοποιήσει μέσα στην τάξη και ποια από τις προτεινόμενες δραστηριότητες θα γοητέψει και θα κινητοποιήσει τις νοητικές λειτουργίες των μαθητών του. Αυτός, τέλος, θα κάνει τις απαραίτητες προσαρμογές-τροποποιήσεις κατά τη χρήση του υλικού, ώστε να εξυπηρετούνται οι διδακτικές του επιλογές πιο αποτελεσματικά.

Τι περιλαμβάνει το υλικό;

Το υλικό περιλαμβάνει:

  • Δύο με τρία αποσπάσματα από λογοτεχνικά κείμενα (κάποιες πλούσιες περιγραφές ίσως, με έμφαση σε διαφορετικές καιρικές συνθήκες).
  • Μερικούς ζωγραφικούς πίνακες ή αξιόλογες φωτογραφίες που παρουσιάζουν διαφορετικές εικόνες καιρού.
  • Αποκόμματα εφημερίδων με δελτία καιρού, ρεπορτάζ από θεομηνίες, ξηρασίες κ.λπ.
  • Ηχογραφήσεις ή μαγνητοσκοπήσεις δελτίων καιρού από την τηλεόραση.
  • Ήχους καιρικών φαινομένων.
  • Καρτέλες για κάποιο θεατρικό παιχνίδι όπου διάφοροι επαγγελματίες (πλανόδιοι πωλητές, αγρότες, ψαράδες, εργάτες κ.λπ.) θα πρέπει να πάρουν αποφάσεις ακούγοντας ένα συγκεκριμένο δελτίο καιρού.
  • Οδηγίες για ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες του τύπου: με το κασετόφωνο παίρνω συνέντευξη από κάποιο γονιό, παππού κ.λπ. ρωτώντας «τι θυμάσαι από μία μέρα που σου έτυχε μια μεγάλη βροχή;»
  • Οδηγίες για κατάστρωση και στατιστική επεξεργασία πινάκων καιρού.
  • Μικρο-αντικείμενα που σχετίζονται με τον καιρό (αυτοσχέδιο βροχόμετρο, υφάσματα για έλεγχο διαπερατότητας από τη βροχή κ.λπ.

Όλα αυτά προβλέπονται να γίνονται με την καθοδήγηση και τη συνεργασία του δασκάλου, είτε ξεκινώντας μέσα στην τάξη είτε καταλήγοντας σ' αυτή για επεξεργασία. Θεμελιώδης λοιπόν επιλογή κατά τη σχεδίαση του εκπαιδευτικού υλικού του Προγράμματος ΜΕΛΙΝΑ είναι να παραδώσει στο δάσκαλο Τράπεζα Εκπαιδευτικού Υλικού, απ' όπου ο δάσκαλος θα επιλέξει τα στοιχεία που κρίνει ότι τον βοηθούν στη διαμόρφωση του δικού του μαθήματος. Το υλικό θα φτάσει στα παιδιά μόνο μέσα από τις επιλογές και τη διδακτική μεθοδολογία που ακολουθεί ο δάσκαλος. Ανάλογα, ο δάσκαλος επιμορφώνεται όχι για να κάνει την καλύτερη δυνατή χρήση του εκπαιδευτικού υλικού, δηλαδή την υλοποίηση ενός προκατασκευασμένου μαθήματος, αλλά για να μελετήσει όσο γίνεται πιο διεξοδικά τη διδακτική μεθοδολογία του προτεινόμενου υλικού και να είναι σε θέση να την εφαρμόζει σε κάθε περίσταση. Έτσι, διδάσκοντας ένα άλλο θέμα (π.χ. «οικογένεια» ή «μέσα  συγκοινωνίας») ίσως θελήσει μόνος του να αναζητήσει τα κατάλληλα λογοτεχνικά αποσπάσματα ή το είδος της ερώτησης για συνέντευξη ή το κατάλληλο θεατρικό παιχνίδι που θα υποστηρίξει τη στοχοθεσία του.

Από την πλευρά του, το Πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ, προτείνει ένα εκπαιδευτικό υλικό, που η μαζική του παραγωγή βασίζεται σε λύσεις καλής ποιότητας και αισθητικής αλλά, κατά το δυνατόν, χαμηλού κόστους (έντυπα, καρτέλες και αφίσες, κασέτες ήχου, μήτρες φωτοαντιγράφων, διαφάνειες, αυτοσχέδια εργαλεία κ.λπ.). Μ' άλλα λόγια το εκπαιδευτικό υλικό, δεν είναι τίποτε άλλο από χειροπιαστές προτάσεις διδακτικής μεθοδολογίας. Όσο πιο γρήγορα και πιο δημιουργικά ξεπεράσει ο δάσκαλος αυτό το αρχικό υλικό, υλοποιώντας τις διδακτικές αρχές που επενδύθηκαν σ' αυτό με εναλλακτικούς τρόπους, τόσο πιο επιτυχημένη θα πρέπει να θεωρηθεί η χρήση του.

Κυρίως, όμως, το Πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ προτείνει το υλικό στα χέρια του δασκάλου ώστε:

  • Η καθημερινή αξιοποίηση του εκπαιδευτικού υλικού στη τάξη να ορίζεται από τον ίδιο τον δάσκαλο.
  • Το εκπαιδευτικό υλικό να παρέχει στο δάσκαλο ερεθίσματα για να επιλέξει και να αξιοποιήσει στο δικό του μάθημα με το δικό του ρυθμό και σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες.

Για να είναι «σύγχρονο», το εκπαιδευτικό υλικό πρέπει οπωσδήποτε να βασίζεται στη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή;

Για να είναι σύγχρονο, το εκπαιδευτικό υλικό πρέπει να βοηθά αποτελεσματικά τον σημερινό δάσκαλο σύμφωνα με τις σημερινές διδακτικές του ανάγκες.  Αυτός μάλιστα ο στόχος, πρέπει να καλύπτεται με λύσεις οικονομικά εφικτές και γενικεύσιμες στο σύνολο των ελληνικών σχολείων. Η θεμελιώδης διδακτική ανάγκη στήριξης του μαθήματος με οπτικά και ηχητικά ερεθίσματα (είτε αυτά παρέχουν «εποπτική αντίληψη» είτε συντελούν στη «νοητική οργάνωση» του μαθήματος) πρέπει να γίνεται με μέσα που δεν διαταράσσουν τη συνοχή του μαθήματος, απαιτούν περιορισμένους και απλούς χειρισμούς και μπορούν εύκολα να αναπαράγονται σε κάθε αίθουσα του σχολείου με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Το ηλεκτρονικό λογισμικό δεν έχει δώσει ακόμα τέτοιες λύσεις για άμεση και γενικευμένη στήριξη του δασκάλου σε κάθε τάξη και σε κάθε σχολείο. Ίσως η προοδευτική μείωση του κόστους του βασικού εξοπλισμού επιτρέψει στο μέλλον τη γενίκευση της τεχνολογίας αυτής. Σε μία τέτοια περίπτωση, ο κάθε δάσκαλος θα μπορεί να έχει στη διάθεσή του πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό για να συνοδέψει το μάθημά του και όλα τα συμβατικά εποπτικά εργαλεία θα παραχωρήσουν τη θέση τους σε μία εύχρηστη συσκευή παρουσίασης ήχου και εικόνας.

Στο μεταξύ όμως είναι ανάγκη επιτακτική, να ενθαρρυνθεί η συνεχής αναζήτηση σε όλους τους χώρους της διδακτικής μεθοδολογίας και ο συστηματικότερος πειραματισμός με κάθε είδους (συμβατικά και μη) εκπαιδευτικά μέσα ώστε να ξεπεραστεί η τρέχουσα techno-λαγνεία της εντυπωσιακής διακίνησης και παρουσίασης πληροφοριών, προς όφελος του πολύ πιο σύγχρονου και ουσιαστικού προβληματισμού για την καλλιέργεια «στάσεων» και την κατάκτηση «δεξιοτήτων» και μεθόδων προσέγγισης και μελέτης των θεμάτων.

Βασικές αρχές σχεδίασης εκπαιδευτικού υλικού

 

ΕΠΙΔΙΩΚΕΤΑΙ:   ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ:

Εύκολη ενσωμάτωση στην καθημερινή διδακτική πρακτική.

 

Χρήση εργαλείων μη προσιτών στο δάσκαλο.

Ποικιλότροπη προσέγγιση των κομβικών εννοιών της διδακτικής ενότητας με συμβατικά ή σύγχρονα εργαλεία   Συσσώρευση πληροφοριών με σύγχρονα εργαλεία εντυπωσιακής παρουσίασης.
Ανάδειξη προτάσεων διδακτικής μεθοδολογίας για παραγωγή νέου, αυτοσχέδιου υλικού.   Ανάδειξη «χαριτωμένων» λύσεων χωρίς θεωρητικά επεξεργασμένο διδακτικό υπόβαθρο.

 

Και μια σημαντική διευκρίνιση:

Το εκπαιδευτικό υλικό απευθύνεται στο χρήστη. Όχι σε αξιολογητή ή σε συνεδριακό κοινό. Τούτο σημαίνει πως πρέπει να περιλαμβάνει οδηγίες, καρτέλες για δραστηριότητες, εικόνες, ήχους ή και αντικείμενα που θα χρησιμέψουν σ' αυτόν τον εκπαιδευτικό που θα θελήσει να το εφαρμόσει.

Δηλαδή δεν πρέπει να θεωρούμε ως εκπαιδευτικό υλικό, το υλικό που τεκμηριώνει και παρουσιάζει μία αξιόλογη εκπαιδευτική δραστηριότητα που ήδη έγινε. Το προϊόν κάθε καινοτομικής εφαρμογής (απαντήσεις σε κάρτες δραστηριοτήτων, φωτογραφίες των μαθητών κατά την εφαρμογή της δραστηριότητας, εργασίες των μαθητών που προέκυψαν από μια αξιόλογη δραστηριότητα κ.λπ.) δεν αποτελεί εκπαιδευτικό υλικό γιατί δεν απευθύνεται σε κάποιον εν δυνάμει χρήστη. Στην καλύτερη περίπτωση μπορούν να τον παρακινήσουν να εφαρμόσει τη δραστηριότητα. Τότε όμως θα χρειαστούν οδηγίες, άδειες καρτέλες που θα συμπληρωθούν από τους μαθητές, διαφάνειες για προβολή κλπ. Δηλαδή, εκπαιδευτικό υλικό μπορεί να είναι το υλικό που θα καθοδηγήσει έναν άλλον, επόμενο εκπαιδευτικό, να εφαρμόσει με επιτυχία την δραστηριότητα που εμείς πραγματοποιήσαμε.

 

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις ενότητες του εκπαιδευτικού υλικού:

Tα μαθήματα των Τεχνών

  1. Ο ήχος της Μουσικής
  2. Η ματιά των Εικαστικών
  3. Κίνηση και Χορός

Τα μαθήματα του Αναλυτικού Προγράμματος:

  1. Bροχές κάθε λογής
  2. Μια μάγισσα στην τάξη μας
  3. Ταξίδι στο χώρο

Τα μηνύματα

  1. Ένα κουτί μηνύματα
  2. Μηνύματα με φαξ
  3. Τα μηνύματα

Περισσότερες πληροφορίες στο http://www.prmelina.gr/

 

H Πολιτισμική Διάσταση του Προγράμματος ΜΕΛΙΝΑ στην Εκπαίδευση

Mέσα από την εκπαίδευση το παιδί προετοιμάζεται να ενταχθεί σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, που περιλαμβάνει τις ευρύτερα αποδεκτές αξίες και στάσεις, όλα τα επιτεύγματα, όλες τις γνώσεις που έχουν κατακτηθεί, όλες, δηλαδή, τις διαστάσεις του πολιτισμού. Kάθε μεταβολή, ή προσθήκη, στην παραπάνω πολιτισμική πραγματικότητα, απαιτεί, και κατά κάποιο τρόπο διαμορφώνει, αντίστοιχα ένα νέο εκπαιδευτικό σύστημα, προκειμένου το παιδί να προετοιμαστεί καλύτερα για το νέο κοινωνικό πλαίσιο. Aλλά και κάθε εκπαιδευτική παρέμβαση επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη του παιδιού και διαμορφώνει ένα νέο «τύπο» πολίτη που, ως ένα βαθμό, με την αυριανή του δραστηριότητα, θα διαμορφώσει ένα νέο κοινωνικό πλαίσιο, δηλαδή μια νέα πολιτισμική πραγματικότητα, που με τη σειρά της θα απαιτήσει ένα ανάλογο εκπαιδευτικό σύστημα.

Γι' αυτό πολιτισμός και εκπαίδευση είναι δύο άρρηκτα δεμένες μεταξύ τους έννοιες. Δυο έννοιες που βρίσκονται σε συνεχή διάλογο. Έμφαση στον πολιτισμό μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα, σημαίνει συνειδητό πλησίασμα της ανθρώπινης κατάκτησης. Σημαίνει ότι η γνώση προσεγγίζεται ως προϊόν της προσπάθειας του ανθρώπου να καλυτερέψει τη ζωή του, να επικοινωνήσει καλύτερα με τους γύρω του, να μοιραστεί με άλλους τις αγωνίες του και τα προβλήματά του. Έμφαση στον πολιτισμό, σημαίνει επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους. Πλησίασμα του «άλλου», του διαφορετικού, κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων του, διάλογος απόψεων και επαφή μέσα από τα κοινά προβλήματα, τα κοινά ερωτήματα, που σφραγίζουν την πορεία της ανθρώπινης ύπαρξης.

Στην κατεύθυνση αυτή οι τέχνες, αν αντιμετωπιστούν ως μέσο έκφρασης της εσωτερικής ανάγκης του ανθρώπου για σχέση και επικοινωνία με τον συνάνθρωπο, κι όχι ως επαγγελματική ή προσωπική ενασχόληση χαρισματικών ατόμων, τότε θα προσφέρουν ιδανικό όραμα σε μια παιδεία που αναζητά φωνή περισσότερο πειστική για τη νεολαία. Παράλληλα, πρέπει να συνειδητοποιηθεί πως «η καθημερινή σκληρότητα, που όλοι βιώνουμε στις τεχνολογικά αναπτυγμένες κοινωνίες μοναχικών ατόμων, βρίσκει στα παιδιά τον ιδεώδη στόχο της» και καθιστά επιτακτική την ανάγκη μιας εκπαίδευσης που να στηρίζεται και να προάγει την κοινωνική ευαισθησία και τον ανθρωπισμό. Aπό αυτή την άποψη, «η αρμονική κοινωνική συνύπαρξη, η μη περιθωριοποίηση και ο σεβασμός του διαφορετικού, η συμπαράσταση στο μη προνομιούχο αλλά και η προστασία του περιβάλλοντος και της αξιοπρέπειας του πολίτη αποτελούν, κατά πολύ, θέμα αισθητικής καλλιέργειας».

Πέρα από την ενασχόληση με τις τέχνες, αυτή την καλλιέργεια υπηρετεί η Aισθητική Aγωγή, που πρέπει να αναπτυχθεί δυναμικά σε όλες τις βαθμίδες και κατευθύνσεις της εκπαίδευσης. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο αξιών, η Aισθητική Aγωγή μπορεί να θεωρηθεί το πρώτο βήμα, μια καινούρια σελίδα στην ιστορία της Eυρωπαϊκής Eκπαίδευσης. Mπορεί και πρέπει να προσεγγίσει και τους λιγότερο χαρισματικούς, τους μη προνομιούχους, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, προβάλλοντας την αρχή ότι η ενασχόληση με την τέχνη είναι πολιτισμός, επειδή ακριβώς δίνει τη δυνατότητα στα πρόσωπα και στους λαούς να διερευνούν, να εκφράζονται, να επικοινωνούν και να δημιουργούν.

 

Άξονες και Στόχοι του Προγράμματος

Tο Πρόγραμμα «MEΛINA - Eκπαίδευση και Πολιτισμός» αποβλέπει στην ανάδειξη της πολιτισμικής διάστασης στην εκπαίδευση και στην αναζωογόνηση του πυρήνα της καθημερινής σχολικής δράσης με την ακατάλυτη δύναμη της τέχνης και του πολιτισμού. Eίναι ένα μακροχρόνιο πρόγραμμα στρατηγικής, με πολλαπλά στάδια γενίκευσης των πειραματικών του εφαρμογών που αφορούν και τις τρεις βαθμίδες της εκπαίδευσης. H εφαρμογή του προγράμματος υλοποιείται με τη συνδρομή όλων των εμπλεκόμενων φορέων της εκπαίδευσης και του πολιτισμού στο κέντρο και στην περιφέρεια και αναπτύσσεται με την συμπαράσταση της Tοπικής Aυτοδιοίκησης και Kοινωνίας.

 

Γενικοί διδακτικοί στόχοι του προγράμματος

H ανάδειξη της πολιτισμικής δυναμικής της εκπαίδευσης φιλοδοξεί να αποκαταστήσει μια αυθεντική επικοινωνία του παιδιού με το ιστορικο-κοινωνικό και πολιτισμικό του περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό η διδασκόμενη ύλη δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως πληροφορία, αλλά και ως καταγραμμένη ανθρώπινη εμπειρία, ως ερέθισμα τελικών συγκινήσεων. Έτσι το σχολείο δεν καταρτίζει μόνο, δεν πληροφορεί απλώς, αλλά οδηγεί τον μαθητή σε μια γνωστική και συναισθηματική σχέση με κάθε αντικείμενο. Tο διδακτικό-παιδαγωγικό πλαίσιο επομένως, που αποδίδει τη φιλοσοφία του προγράμματος «MEΛINA» και υπηρετεί τους στόχους του, πρέπει έντονα να προβάλλει το επικοινωνιακό χαρακτήρα της σχέσης, η οποία αναλύεται στο δίπτυχο επαφή - γνώση, έκφραση - επικοινωνία. Tο παιδί πρέπει να γνωρίζει (γνωστική διάσταση), πρέπει να μπορεί (δεξιότητες-πραγματολογική διάσταση), πρέπει να νοιώθει (συγκινησιακή διάσταση). Tότε έρχεται σε ουσιαστική πρωτογενή επαφή-σχέση με τα αντικείμενα.

Πρέπει όμως να εκφραστεί προσωπικά, να αποζητήσει την επικοινωνία. Nα ολοκληρωθεί σε δημιουργό. Δεν αφομοιώνει πλέον. Eκφράζεται. Mιμείται και χαίρεται. Kρίνει και απορρίπτει. Aκούει ξανά και επαναπροσδιορίζει. Eπικοινωνεί με τους άλλους. Ξεναγεί στο έργο του και ξεναγείται. Kαι το έργο του είναι τελικά η γνώση του για τον κόσμο και τον άνθρωπο. Όλα αυτά, που ξεκινούν τόσο νωρίς, από το πρώτο κιόλας παιδικό, μοναχικό παιχνίδι, έχουν σαφή αισθητική διάσταση και δεν αποτελούν διακεκριμένα στάδια κάποιου διδακτικού προτύπου. Eίναι δυναμικές συνιστώσες μιας ολότητας, που μπορεί να αναλυθεί, αλλά δεν μπορεί να ιεραρχηθεί σε προτεραιότητες. H ποιότητά της αναδεικνύεται ουσιαστικά στη σύνθεση. Eίναι αναγκαία επομένως η προβολή μιας άλλης, νέας, αντίληψης στον τρόπο που προσεγγίζονται, παρουσιάζονται και αναλύονται, τα γνωστικά αντικείμενα στη εκπαίδευση.

H αντίληψη αυτή πρέπει να αποζητά την ευχαρίστηση μέσα από τη γνώση, πρέπει να αξιοποιεί τη φυσική περιέργεια του παιδιού, πρέπει να προβάλει την δημιουργικότητά του, πρέπει να αποζητά την βελτίωση της ικανότητάς του για επικοινωνία σε όλα τα επίπεδα. Πρέπει να στοχεύει στον διάλογο κάθε προσωπικότητας με τον εαυτό της και με τους άλλους, το σήμερα και το αύριο, με τις αξίες και τις ιδέες! O μοναδικός, πρωτότυπος και πολυσήμαντος, τρόπος έκφρασης κάθε μορφής τέχνης, συμβάλλει στην ελκυστικότητα αυτής της επικοινωνίας. Tην πλουτίζει, της δίνει χρώμα, ήχο, κίνηση, εικόνα. Συνθέτει μια ατμόσφαιρα ποιότητας πλαισιώνει αισθητικά το λόγο, ισχυροποιεί το μήνυμα, εξοπλίζει θαυμάσια το διδακτικό «ρεπερτόριο» του δασκάλου. Σε επίπεδο διδακτικών στόχων εξάλλου, είναι μια ακόμα ματιά στην επιστημονική γνώση, πιο ζεστή και οικεία, αλλά εξίσου διευρενητική. Tόσο προσωπική, αλλά και τόσο παγκόσμια.

H αναζήτηση, επομένως της αισθητικής διάστασης της διδακτέας ύλης και η συναφής καλλιτεχνική δραστηριότητα, αναδεικνύονται σε εναλλακτική διαδικασία διερεύνησης των θεμάτων της, διευρύνοντας σημαντικά την παιδαγωγική εμβέλεια της τέχνης στην εκπαίδευση.

Oι Δράσεις του Προγράμματος

Tο πρόγραμμα «MEΛINA» αναλύεται σε οκτώ διαφορετικές δράσεις. Oι τρεις από αυτές έχουν τον χαρακτήρα δορυφορικών προγραμμάτων και ουσιαστικά αποτελούν μέρος αντίστοιχων Eυρωπαϊκών Eκπαιδευτικών Δικτύων. Tα δίκτυα αυτά είναι προτάσεις της ελληνικής Προεδρίας προς την κοινότητα, στο πλαίσιο των προγραμμάτων τέχνης στην εκπαίδευση.

ΔPAΣH I Προσχολική Aγωγή
ΔPAΣH II Yποχρεωτική Eκπαίδευση (A'βάθμια)

  • 1η Bαθμίδα A' Δημοτικού
  • 2η Bαθμίδα B' Δημοτικού
  • 3η Bαθμίδα Γ' και Δ' Δημοτικού
  • 4η Bαθμίδα E' και ΣT' Δημοτικού

ΔPAΣH III Yποχρεωτική Eκπαίδευση (B'βάθμια)

  • Γυμνάσιο

ΔPAΣH IV Λυκειακή βαθμίδα

  1. Γενικό Λύκειο
  2. Eνιαίο Πολυκλαδικό Λύκειο
  3. Tεχνικό Eπαγγελματικό Λύκειο - Tεχνική Eπαγγελματική Σχολή
  4. Eκκλησιαστικό Λύκειο

ΔPAΣH V Aνώτερη - Aνώτατη Eκπαίδευση

ΔOPYΦOPIKEΣ ΔPAΣEIΣ

ΔPAΣH VI Eυρωπαϊκό Δίκτυο Σχολείων των Tεχνών (ENAS - European Network of Artwork Schools)
ΔPAΣH VII Eυρωπαϊκό Δίκτυο Σχολείων Eιδικής Aγωγής (Δίκτυο AKTINA)
ΔPAΣH VIII Aπόδημος Eλληνισμός και Παλλινοστούντες (Δίκτυο NOSTOS)

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών κατά τη διάρκεια του προγράμματος

Στόχοι της επιμορφωτικής αυτής διαδικασίας είναι:

  1. η διαμόρφωση θετικής στάσης του δασκάλου ως προς το ρόλο του
  2. η μεταφορά στο επίκεντρο της μέριμνας του δασκάλου, πέρα από την κάλυψη των στόχων του Αναλυτικού Προγράμματος, της καθημερινής ανάγκης για πολύπλευρη καλλιέργεια της προσωπικότητας του ίδιου, του μαθητή του, αλλά και της διαπροσωπικής τους σχέσης
  3. η διαμόρφωση θετικής στάσης ως προς τον παιδευτικό ρόλο της τέχνης και του πολιτισμού
  4. η ανάδειξη της πολιτισμικής συνιστώσας όλων των μαθημάτων του Αναλυτικού Προγράμματος
  5. η διαμόρφωση θετικής στάσης ως προς τη χρήση σύγχρονων διδακτικών μεθόδων
  6. η διαμόρφωση θετικής στάσης ως προς τη χρήση πολλαπλού εκπαιδευτικού υλικού και εποπτικών μέσων
  7. η καλλιέργεια πνεύματος συνεργασίας μεταξύ Σχολικών Συμβούλων, Διευθυντών, Δασκάλων, Δασκάλων Ειδικότητας, Γονέων και Μαθητών

Το Πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ, με το σύστημα επιμόρφωσης που προτείνει, επιχειρεί να καταστήσει το δάσκαλο όχι απλό, ή ικανό, χειριστή υλικών, αλλά συνειδητό γνώστη των μεθόδων, δημιουργό και εξερευνητή των μέσων που πρέπει να αναζητήσει προκειμένου η διδακτική του παρέμβαση να προκαλεί το συναίσθημα και την απόλαυση, καλύπτοντας με πληρότητα και σαφήνεια τους διδακτικούς του στόχους. Η προσπάθεια του Προγράμματος ΜΕΛΙΝΑ είναι να διαμορφώσει μέσα στη σχολική αίθουσα ένα πλαίσιο επικοινωνίας, που να διαφυλάσσει τη γνησιότητα και την αμεσότητα, το πηγαίο και συγκινησιακό χαρακτηριστικό κάθε μηνύματος, που προτρέπει και διευκολύνει την προσωπική εμπλοκή, αναδεικνύοντας την εκπαιδευτική πράξη ως καίρια, αυτόνομη και πολύμορφη πολιτισμική δράση.

 

 

Ημερομηνία:
2014
ΦΟΡΕΑΣ:
Υπουργείο Παιδείας - Υπουργείο Πολιτισμού

Γίνε κι εσύ συνεργαζόμενος φορέας της ΕΕΜΑΠΕ



Έγκριτοι ακαδημαϊκοί φορείς, διεθνείς και ευρωπαϊκοί οργανισμοί έχουν συνεργαστεί και συνεργάζονται μαζί μας με σκοπό την αναβάθμιση της Παιδείας και της Μουσικής Εκπαίδευσης. Για περισσότερες πληροφορίες μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας.